Publicatie Circulaire ‘Gekwalificeerd personeel in het aanvraag- en uitgifteproces van paspoorten en identiteitskaarten’
Op 1 juni 2026 is de Circulaire Gekwalificeerd personeel in het aanvraag- en uitgifteproces van paspoorten en identiteitskaarten officieel gepubliceerd in de Staatscourant. De minister is akkoord gegaan en heeft de startkwalificaties formeel vastgesteld. Hiermee is de basis gelegd voor een verdere professionalisering van het aanvraag- en uitgifteproces van reisdocumenten en de daarmee samenhangende kwalificering van de betrokken medewerkers.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Deze circulaire met de startkwalificaties geeft concrete invulling aan artikel 1.7 van het Paspoortbesluit, waarin staat dat medewerkers die betrokken zijn bij het reisdocumentenproces aantoonbaar gekwalificeerd moeten zijn. De circulaire legt hiermee de verantwoordelijkheid bij gemeenten om actief te sturen op vakbekwaamheid én de aantoonbaarheid daarvan.
Wanneer je hiermee als gemeente aan de slag gaat adviseren wij:
- inzichtelijk te maken welke medewerkers welke rol vervullen binnen het reisdocumentenproces.
- aan te tonen dat deze medewerkers beschikken over de vereiste kennis en vaardigheden.
- dit actueel en aantoonbaar vast te leggen.
Wat zijn de startkwalificaties?
oor iedere rol in het reisdocumentenproces zijn minimale eisen vastgesteld. Per rol wordt de benodigde vakkennis, de vereiste vaardigheden en het niveau van professioneel handelen binnen het proces beschreven.
Het gaat om de rollen:
- Aanvrager
- Verstrekker
- Uitreiker
- Beveiligingsfunctionaris reisdocumenten
- Leidinggevende
Zie voor een volledige beschrijving van de startkwalificaties per rol ook de website van de RvIG: Startkwalificaties reisdocumenten | RvIG.
Hoe kan je dit concreet aanpakken in de praktijk?
Om goed te voldoen aan de circulaire adviseren wij gemeenten om de volgende stappen te zetten:
- Breng jullie huidige situatie in kaart
- Welke medewerkers zijn betrokken bij het reisdocumentenproces?
- Welke rollen vervullen zij?
- Welke diploma’s en/of certificaten uit het NVVB Diplomastelsel Burgerzaken hebben zij al?
- Vergelijk met de startkwalificaties
- Sluit de aanwezige vakkennis en ervaring aan op de gestelde eisen?
- Zijn er hiaten per rol?
- Bepaal jullie opleidings- en examenstrategie
- Welke medewerkers moeten worden opgeleid of bijgeschoold?
- Welke medewerkers moeten nog welk examen of welke examens behalen om de hiaten te dichten?
- Welke medewerkers kunnen mogelijk vrijstellingen krijgen voor onderdelen van de startkwalificatie met behulp van NVVB certificaten/diploma’s uit het NVVB Diplomastelsel Burgerzaken?
- Zorg voor aantoonbaarheid
- Richt een systeem in waarin je kan laten zien dat medewerkers voldoen aan de eisen.
- Denk hierbij aan NVVB certificaten, examenuitslagen en registratie.
De rol van de NVVB PublieksAcademie: aantoonbaarheid via examinering
De NVVB ondersteunt gemeenten nadrukkelijk bij deze opgave. Wij staan voor het aantoonbaar maken van vakkennis en kunde van medewerkers Burgerzaken.
Dat doen wij door:
- het ontwikkelen en aanbieden van examens per startkwalificatie en rol
- het inrichten van een heldere certificeringsstructuur
- het faciliteren van registratie en inzicht in behaalde kwalificaties (via “Mijn PublieksAcademie”)
Met een behaald certificaat kunnen gemeenten:
- objectief aantonen dat medewerkers voldoen aan de vereisten van de rol die ze vervullen
- inzichtelijk maken dat vakkennis en vaardigheden daadwerkelijk beheerst én toegepast kunnen worden
- voldoen aan de verplichting vanuit het Paspoortbesluit
Daarnaast werken wij aan:
- een vrijstellingsregeling (op basis van het Diplomastelsel Burgerzaken)
- een overzichtelijk registratiesysteem (het bedrijfsportaal), zodat de gemeenten met één druk op de knop kunnen zien welke medewerkers gekwalificeerd zijn
Wij adviseren gemeenten om aan te sluiten bij het bestaande NVVB Diplomastelsel Burgerzaken en medewerkers te laten examineren. Maak gebruik van bestaande opleidingen en examens uit het Diplomastelsel Burgerzaken die ook onderdeel uitmaken van de startkwalificaties (zoals B1a: Identiteit en identiteitsdocumenten en V1: Dienstverlening). Dit biedt een logische aansluiting op de startkwalificaties met mogelijkheden voor vrijstellingen. Zo creëer je als gemeente een solide en erkende basis voor aantoonbare vakbekwaamheid.
Opleiders & aanbod
We hebben onze partners die opleider zijn geïnformeerd over de startkwalificaties en geïnventariseerd wie er opleidingen gaan aanbieden voor de startkwalificaties. Uit navraag bij deze partners hebben tot nu toe Kennisinstituut Gemeenten, Censor Bestuur en de MariënburgGroep aangegeven opleidingen te gaan aanbieden die aansluiten bij de startkwalificaties. Wij adviseren iedereen om de websites van alle partners die opleidingen aanbieden in de gaten te houden om te bekijken wie er opleidingen gaan aanbieden.
Zelf bieden wij zoals bekend de module B1a: Identiteit en identiteitsdocumenten aan, welke ook onderdeel uitmaakt van een aantal startkwalificatierollen.
Meer informatie
Vanaf volgende week kun je de volgende informatie lezen op de website van de PublieksAcademie:
- het opleidingsaanbod
- examenmogelijkheden
- updates over startkwalificaties en vrijstellingen
Vanaf september 2026 worden de specifieke startkwalificatie-examens per rol beschikbaar gesteld op onze website.